Van inzicht naar impact: samen bouwen aan de immuuntherapie van morgen
VUB en UZ Brussel kankeronderzoekers schetsen klinische doorbraken, operationele hindernissen en de noodzaak van betaalbare innovatie in richtinggevende whitepaper
BRUSSEL, 8 juni 2026 – Naar aanleiding van de internationale immuuntherapiemaand in juni publiceren academische en klinische experts van het Translational Oncology Research Centre (TORC) – een samenwerkingsverband van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Universitair Ziekenhuis Brussel (UZ Brussel) – een omvattende whitepaper over de evolutie van kankerimmuuntherapie in België. Het document belicht baanbrekende Brusselse innovaties op het gebied van melanoom, glioblastoom, pancreaskanker en hematologische kankers, maar waarschuwt tegelijk voor ingrijpende translationele, operationele en economische barrières die brede patiëntentoegankelijkheid in de weg staan.
Kankerimmuuntherapie heeft het oncologische landschap getransformeerd door het eigen immuunsysteem van de patiënt in te zetten om tumorcellen te vernietigen. Hoewel immuuncheckpointremmers, celtherapieën en mRNA-vaccins ongekende langetermijnoverleving laten zien bij voorheen onbehandelbare tumoren, blijft succes uit bij grote groepen patiënten. Ook na initieel succes ontwikkelen sommige patienten resistentie, en de logistieke en financiële complexiteit van behandelingen zet het gezondheidszorgsysteem in België in toenemende mate onder druk.
Brusselse innovatie met 'nanobodies'
De whitepaper illustreert hoe het Brusselse ecosysteem fungeert als een speerpunt door fundamentele immunologie en klinische praktijk direct te verbinden. Onderzoekers van het TORC verrichten pionierswerk met nieuwe toepassingen voor immuuncheckpointremmers , innovatieve cellulaire therapie en 'nanobodies' (camelide antilichaamfragmenten). Nanobodies worden ingezet voor de ontwikkeling van de nieuwste generatie immuuncheckpointremmers en CAR-T-celtherapieën, waarmee de tumor en zijn beschermende micro-omgeving direct worden aangevallen bij onder meer pancreaskanker, glioblastoom en multipel myeloom.
"We zijn getuige van medische successen die vijftien jaar geleden ondenkbaar waren," stellen de auteurs van het TORC. "De Brusselse casus toont aan dat integratie tussen fundamenteel onderzoek en klinische infrastructuur de sleutel is tot versnelde innovatie. Om de volgende generatie immuuntherapieën echter effectief, duurzaam en toegankelijk te maken voor álle patiënten in België, moeten we dringend de operationele complexiteit reduceren en betere biomerkers ontwikkelen om overbehandeling en hoge kosten tegen te gaan."
Lokale behandeling van hersentumoren
Een bijzonder klinisch succes is de Glitipni-studie bij patiënten met recidiverend glioblastoom die inmiddels al 8 jaar loopt binnen UZ Brussel. Waar intraveneuze immuuntherapie bij glioblastomen – de meest agressieve vorm van hersentumoren – weinig of geen effect heeft, pionieren Brusselse neurochirurgen en medisch oncologen met de lokale toediening van checkpointremmers en lichaamseigen dendritische cellen in de hersenen na tumorresectie. De meest recente klinische data tonen een opmerkelijk overlevingsvoordeel aan voor deze innovatieve combinatietherapie. Lopend onderzoek richt zich op ontwikkeling van verdere combinaties met gepersonaliseerde, lokaal toegediende T-celgebaseerde therapieën in de hoop de uitkomst voor deze patiënten op termijn nog verder te verbeteren.
Naast biomoleculaire innovaties besteedt de whitepaper aandacht aan de impact van levensstijl op de effectiviteit van de behandeling. In de Brusselse FORX-studie onderzoeken wetenschappers hoe een wekelijkse box met dertig verschillende planten het darmmicrobioom van kankerpatiënten kan verrijken. De eerste resultaten tonen aan dat een dergelijke voedingsinterventie de immuunrespons kan versterken en de prevalentie van ernstige immuungerelateerde bijwerkingen, zoals colitis, potentieel met twintig procent kan verlagen, wat de levenskwaliteit aanzienlijk verbetert.
Financiële en logistieke drempels
Desondanks leggen de auteurs ook de vinger op de maatschappelijke en reglementaire uitdagingen. Geavanceerde celtherapieën (ATMPs) vereisen peperdure productiefaciliteiten die aan strikte GMP-normen voldoen, wat opschaling complex maakt. Daarnaast brengen immuuncheckpointremmers momenteel nog enorme cumulatieve kosten met zich mee, die vaak de grens van 100.000 euro per patiënt per jaar overschrijden aan huidig marktprijzen. Een bekommernis die ertoe leidde lager gedoseerde, maar bewezen efficiënte behandelschema’s te ontwikkelen voor wie niet in aanmerking komt voor terugbetaling. Het ontbreken van breed gevalideerde, voorspellende biomarkers leidt ertoe dat veel patiënten worden blootgesteld aan dure behandelingen zonder dat zij daar klinisch baat bij hebben, verfijnde toepassing ifv de nood wordt verder onderzocht in een lopend klinisch en translationeel onderzoek voor melanoom in vroege stadia van deze kanker (NeoSenti studie).
Met het oog op de toekomst pleit het TORC voor gerichte investeringen in translationele wetenschap, flexibelere maar veilige regelgevingskaders voor biologische geneesmiddelen en een intensievere samenwerking tussen de academische wereld, ziekenhuizen, de biotechnologische industrie en beleidsmakers. Alleen door die krachtenbundeling kan België zijn internationale voortrekkersrol behouden en garanderen dat de belofte van immuuntherapie op een ethisch en financieel verantwoorde wijze wordt ingelost.
Lees de volledige whitepaper hier: https://torc.research.vub.be/en/white-paper
Expertenlijst imuuntherapie: VUB-UZ Brussel expertenlijst immuuntherapie
Contact: Dr. Isabelle Houbracken Isabelle.houbracken@vub.be
Koen Stein
