Achter de tralies van de tijd
Onderzoek van VUB-professor Humblet staat centraal in Canvas-documentaire
Wereldwijd neemt het aantal oudere mensen in detentie toe. Maar wat betekent het om oud te worden op een plek waar vrijheid, tijd en toekomst onder druk staan? Met het onderzoeksproject CAGED onderzoekt VUB-criminologe Diete Humblet hoe mensen betekenis kunnen blijven geven aan hun leven wanneer ze achter tralies ouder worden. Eén van de onderzoekers die input leverde voor Achter de tralies van de tijd is Diete Humblet, criminologe, ERC Grantee en VUB-professor.
Onderzoek naar ouder worden in detentie vertrekt vandaag nog vaak vanuit een biomedisch perspectief, met aandacht voor gezondheid, lichamelijke achteruitgang en zorg. “De gerontologie, de multidisciplinaire studie van het ouder worden, houdt zich in Europa nauwelijks bezig met een detentiecontext”, zegt Humblet. “Wij willen een brug slaan tussen gerontologie en penologie, de studie van straf en opsluiting. Daarbij kijken we specifiek naar zingeving: of en hoe je als individu in de gevangenis betekenis kunt blijven geven aan je leven.”
Voor mensen die lange tijd in de gevangenis verblijven, wordt die vraag steeds indringender. “Ze zien de jaren wegglippen. Dan gaat het niet alleen over gezond ouder worden, maar ook over de hoop op een zinvol leven, binnen of buiten de gevangenismuren.”
Humblet doet al jarenlang onderzoek naar het thema. Ze voerde onder meer een uitvoerige briefwisseling met oudere mensen in detentie en deed etnografisch onderzoek in de gevangenissen van Merksplas en Brugge. Daaruit bleek dat hun noden bijzonder divers zijn en dat gevangenissen worstelen met de vraag hoe ze daarmee moeten omgaan.
Met CAGED – Ageing in the Carceral Environment: The Existential Dimensions, waarvoor Humblet een ERC Starting Grant ontving, wil ze een stap verder gaan. Het vijfjarige project combineert interviews met kwantitatief onderzoek en wil een methodologie ontwikkelen om existentiële zingeving bij oudere mensen in detentie in kaart te brengen. Naast verschillende detentieregimes in België wordt ook een specifieke voorziening voor oudere mensen in Duitsland onderzocht.
Het team bestaat naast Humblet uit postdoctoraal onderzoeker Leen Vandevelde en doctoraatsonderzoeker Eos Reichow. Samen willen ze een brug slaan tussen criminologie en gerontologie en de basis leggen voor een nieuw interdisciplinair onderzoeksdomein: de geronto-penologie.
“We willen het verschil blootleggen tussen de strategieën waarmee mensen proberen te overleven in detentie en wat er voor hen écht toe doet”, zegt Humblet. “Uiteindelijk proberen we een eenvoudige, maar moeilijk te beantwoorden vraag te begrijpen: wat gebeurt er met de betekenis van het leven wanneer je ouder wordt achter tralies?”
Die werkelijkheid krijgt vanavond ook een gezicht voor het brede publiek. Canvas zendt dan Achter de tralies van de tijd uit, een documentaire waarvoor filmmaker Stijn Geenen het leven van oudere, vaak zorgbehoevende mensen in de gevangenis van Merksplas volgde. Tijdens zijn vooronderzoek sprak hij ook met Humblet en las hij haar boek The Older Prisoner.
“De documentaire brengt mensen binnen in een wereld die voor de meesten volledig gesloten blijft”, zegt ze. “Je ziet niet alleen dat mensen ook in de gevangenis ouder worden, maar wordt geconfronteerd met de vraag wat dat betekent. Niet alleen lichamelijk, maar ook als mens.”
Precies die vraag staat de komende jaren centraal in CAGED. Want ouder worden stopt niet aan de gevangenispoort.
Meer info:
Prof. dr. Diete Humblet
Principal Investigator CAGED
Crime & Society Research Group (CRiS)
Vrije Universiteit Brussel
Frans Steenhoudt
