Klimaatverandering stelt wereldwijd tot 560 miljoen kinderen jaarlijks minstens één maand langer bloot aan extreme hitte
Een nieuwe analyse toont aan dat kinderen vandaag én in de toekomst onevenredig zwaar worden getroffen door hittestress als gevolg van klimaatverandering. Dat brengt ernstige risico's met zich mee voor hun gezondheid en ontwikkeling.
Nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) toont aan dat tot 560 miljoen kinderen tussen de leeftijd van 0 tot 9 jaar wereldwijd minstens één extra maand (30 dagen of meer) per jaar van hittestress ervaren door menselijk veroorzaakte klimaatverandering. Dit komt overeen met 43% van alle kinderen uit deze leeftijdscategorie. Deze bijkomende blootstelling overtreft die van elke andere leeftijdsgroep en is bijna driemaal zo hoog als de 190 miljoen mensen (30%) tussen 60 en 69 jaar die deze extra gezondheidsbedreiging ervaren. Kinderen worden dus nu al onevenredig blootgesteld aan hoge niveaus van gevaarlijke vochtige hitte, gedreven door de menselijk veroorzaakte klimaatverandering, en er wordt verwacht dat de blootstelling verder zal toenemen bij verdere opwarming.
Onder de geprojecteerde klimaatveranderingsscenario's van 1,5°C en 2°C mondiale opwarming, waarvan het uiterst waarschijnlijk is dat ze zullen worden overschreden indien landen hun huidige beleid voortzetten, zal het aantal kinderen dat wordt blootgesteld aan een extra maand van extreme hitte naar verwachting toenemen tot respectievelijk 620 miljoen (49%) en 650 miljoen (59%) kinderen van 0 tot 9 jaar.
De studie werd uitgevoerd door een internationaal onderzoeksteam onder leiding van de VUB en verschijnt vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances. Het is de eerste analyse die wereldwijd kwantificeert hoe hitte als gevolg van klimaatverandering verschillende leeftijdsgroepen treft, vandaag én in de nabije toekomst. Daarvoor combineerden de onderzoekers bevolkingsgegevens met geavanceerde klimaatmodellen en attributiewetenschap, een methode die nagaat in welke mate klimaatverandering bijdraagt aan extreme weersomstandigheden. De resultaten tonen aan dat de gezondheidsrisico's van klimaatverandering vandaag al een realiteit zijn en bovendien ongelijk verdeeld zijn over generaties en regio's.
Belangrijkste bevindingen:
- Huidige impact: Klimaatverandering heeft het aantal kinderen wereldwijd dat jaarlijks wordt blootgesteld aan minstens vijf maanden (150 dagen) hittestress bijna verdrievoudigd. In een wereld zonder klimaatverandering zouden dat naar schatting 120 miljoen kinderen (9%) zijn, tegenover 350 miljoen kinderen (27%) vandaag. Dat zijn bijna drie keer zoveel kinderen als volwassenen tussen 60 en 69 jaar die jaarlijks aan minstens vijf maanden hittestress worden blootgesteld (120 miljoen of 18%).
- Geografische verschillen: De grootste toename van vochtige hitte door klimaatverandering doet zich voor in tropische regio's en armere landen waar de bevolking jonger is, en dat verklaart waarom meer kinderen worden getroffen. Zuid-Azië, Zuidoost-Azië en West-Afrika zijn de regio's met het hoogste aantal kinderen die vandaag worden blootgesteld aan gevaarlijke hittestress.
- Toekomstscenario's: Kinderen zullen onevenredig blootgesteld worden in vergelijking met alle andere leeftijdsgroepen, ongeacht de wereldwijde vergrijzing:
- In een wereld met 1,5°C opwarming: naar verwachting zullen 620 miljoen kinderen (49%) in de leeftijd van 0-9 jaar minstens één extra maand hittestress per jaar ervaren, en 390 miljoen (31%) zullen minstens 5 volledige maanden hittestress ervaren.
- In een wereld met 2°C opwarming: naar verwachting zullen 650 miljoen kinderen (59%) in de leeftijd van 0-9 jaar minstens één extra maand hittestress per jaar ervaren, en 420 miljoen (37%) zullen minstens 5 volledige maanden hittestress ervaren.
Extreme hitte verstoort de normale werking van het menselijk lichaam, verergert onderliggende ziekten en kan leiden tot ernstige complicaties zoals hitteberoerte, uitdroging en orgaanfalen. Gevaarlijke hittegolven worden frequenter en intensiever door klimaatverandering, die voornamelijk wordt aangedreven door de verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie, kolen en gas.
De studie richt zich op vochtige hitte, die gevaarlijker is dan droge hitte. Vochtige hitte belemmert de capaciteit van het lichaam om te zweten en af te koelen, wat leidt tot gevaarlijke niveaus van hittestress.
Kinderen zijn bijzonder kwetsbaar voor extreme hitte: hun lichaam warmt sneller op dan dat van volwassenen, ze zweten minder efficiënt en ze zijn afhankelijk van de zorg door volwassenen. Oververhitting kan leiden tot ernstige gezondheidsrisico's, waaronder uitdroging en gevaarlijke hitteberoerte, evenals gevolgen voor leren en cognitieve ontwikkeling.
De bevindingen komen op een cruciaal moment voor het klimaatbeleid. De aanhoudende energiecrisis heeft de risico's van afhankelijkheid van fossiele brandstoffen nogmaals benadrukt, en in 2026 heeft de wereld al enkele van de meest ernstige hittegolven ooit gemeten gekend, waarvan sommige praktisch onmogelijk waren zonder de invloed van klimaatverandering.
Rosa Pietroiusti, hoofdauteur van de studie en promovendus aan de VUB: “Klimaatverandering zorgt er nu al voor dat honderden miljoenen kinderen wereldwijd lijden onder gevaarlijke hitte, wat ernstige risico's vormt voor hun gezondheid. Kinderen in ontwikkelingslanden worden nu en in de toekomst onevenredig blootgesteld aan klimaatextremen, ondanks dat zij het minst hebben bijgedragen aan de historische uitstoot van broeikasgassen. Tegelijkertijd zorgen armoede, onvoldoende huisvesting, beperkte toegang tot koeling en overbelaste gezondheidssystemen ervoor dat veel kinderen weinig mogelijkheden hebben om zich tegen de hitte te beschermen. Jongeren worden niet alleen het meest getroffen door klimaatverandering, zij staan ook vooraan in de strijd ertegen, van het leiden van de school staking voor het klimaat tot het aanspannen van belangrijke klimaatzaken bij nationale en internationale rechtbanken. We hebben regeringen nodig die een stap voorwaarts zetten en serieuze en directe actie ondernemen om de oproepen van jongeren voor klimaatgerechtigheid te beantwoorden.”
Wim Thiery, senior auteur van de studie en professor aan de VUB: “Ons onderzoek benadrukt dat beleidsmakers, om toekomstige generaties te beschermen, dringend en drastisch de uitstoot van fossiele brandstoffen moeten verminderen en de opwarming moeten beperken in lijn met het Akkoord van Parijs om de meest catastrofale gevolgen van de klimaatcrisis te stoppen. Tegelijkertijd zal een enorme toename van klimaatfinanciering naar ontwikkelingslanden en gerichte aanpassingsmaatregelen wereldwijd, zoals hitteactieplannen en verbeterde openbare gezondheidssystemen, essentieel zijn om jongere generaties te beschermen in een wereld die snel opwarmt."
Via deze link vindt u een volledig perspakket met daarin: het persbericht in andere talen, het onderzoeksartikel, de resultaten uitgesplitst per regio/land en een aanvullend document met gedetailleerde resultaten voor landen/regio’s waar veel kinderen door deze situatie zijn getroffen, aanvullende citaten van vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, gezondheidsdeskundigen en betrokken ouders en kinderen, en een wereldkaart waarop de resultaten worden weergegeven. |
Extra info en gebruikte definities:
- Hittestressdagen worden hier gedefinieerd als het aantal dagen van vochtige hittestress (d.w.z. met een WBGT-index — wet bulb globe temperature — in de schaduw > 28°C), wat omstandigheden vertegenwoordigt waarbij beschermende aanpassingen zoals verminderde activiteit of gestructureerde rustperioden worden aanbevolen om hittegerelateerde ziekten te voorkomen.
- Extra hittestressdagen worden hier gedefinieerd als het aantal hittestressdagen dat toe te schrijven is aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering, d.w.z. dagen die niet zouden voorkomen zonder klimaatverandering. Dit wordt geschat op basis van attributie methoden die worden toegepast op observatie gebaseerde heranalysedata of op wereldwijde klimaatmodel data. De hier geciteerde resultaten zijn geschat op basis van state-of-the-art wereldwijde klimaatmodel data, die ons in staat stellen om de huidige en toekomstige omstandigheden consistent te vergelijken; het volledige artikel bevat ook resultaten uit heranalysedata en bevat daarom een breder scala aan kwantitatieve schattingen die de verschillen tussen leeftijdsgroepen bevestigen.
- Totale hittestressdagen omvatten zowel de hittestressdagen die toe te schrijven zijn aan klimaatverandering en deze die zouden zijn voorgekomen zonder klimaatverandering. Ze vertegenwoordigen dus de totale blootstelling aan omstandigheden van vochtige hittestress.
- Blootstelling van de bevolking aan hittestress vandaag de dag wordt geschat met behulp van bevolkingsgegevens uit 2023. Projecties van blootstelling van de bevolking in een wereld met +1,5°C en +2°C mondiale opwarming houden rekening met klimaatverandering zoals geschat door wereldwijde klimaatmodelprojecties, en met demografische veranderingen onder een middenscenario voor sociaaleconomische ontwikkeling.
- De hier gepresenteerde resultaten hebben betrekking op vochtige hittestress. Aanvullende resultaten met gebruik van alternatieve hitte-metrieken (bijv. dagelijkse maximumtemperatuur > 99e percentiel) zijn beschikbaar in de bijlagen van het artikel. Onafhankelijk van de gebruikte hitte-metric tonen alle resultaten aan dat kinderen wereldwijd onevenredig blootgesteld worden.
- Het onderzoek is uitgevoerd door een internationaal team van onderzoekers onder leiding van de afdeling Water en Klimaat van de VUB, met collega's van ETH Zürich, de Universiteit van Oxford, de Universiteit van Waikato en het Potsdam Instituut voor Klimaatimpactonderzoek.
- De bevindingen van deze studie droegen ook bij aan een recent rapport van UNICEF, waarin wordt aangetoond dat 550 miljoen kinderen wereldwijd blootgesteld worden aan extreme hitte die toe te schrijven is aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering.
- Het huidige onderzoek levert verdere bewijzen voor de goed gedocumenteerde gevolgen van klimaatverandering voor de volksgezondheid. Het Lancet Countdown-rapport 2025 over Gezondheid en Klimaatverandering benadrukt de schade die de gezondheid van mensen wereldwijd wordt toegebracht: van extreme hitte en extreme weersomstandigheden tot droogte en steeds wijdverspreide infectieziekten, de klimaatcrisis beïnvloedt elk aspect van het leven van mensen en belast de gezondheidszorgsystemen tot het uiterste.
- De auteurs van het huidige onderzoek aan de VUB droegen ook bij aan een recent rapport van Save the Children, waarin werd vastgesteld dat ongeveer 100 miljoen van de 120 miljoen kinderen die in 2020 zijn geboren, te maken zullen krijgen met een nog niet eerder vertoonde blootstelling aan hittegolven.
Contact
- Hoofdauteur: Rosa Pietroiusti, Department of Water and Climate, Vrije Universiteit Brussel; rosa.pietroiusti@vub.be, +32 496 83 66 63.
- Senior auteur : Prof. Dr. Wim Thiery, Department of Water and Climate, Vrije Universiteit Brussel; wim.thiery@vub.be, +32 2 629 30 29.
- Valorisation Manager: Dr. Marie Cavitte, Department of Water and Climate, Vrije Universiteit Brussel; marie.cavitte@vub.be, +32 470 19 24 15.
Koen Stein
