Wanneer zal jouw gletsjer verdwijnen?
Van voorspellingen naar de realiteit: nieuwe website door VUB onderzoekers brengt de toekomst van elke gletsjer op aarde in kaart
Wanneer zal de gletsjer in jouw vallei verdwijnen? Zal de gletsjer die je als kind bezocht hebt in 2050 nog bestaan? En hoeveel verschil zou het maken als de opwarming van de aarde wordt beperkt?
Wetenschappers hebben de Global Glacier Extinction Explorer gelanceerd, een nieuwe interactieve website waarmee iedereen de voorspelde toekomst van individuele gletsjers over de hele wereld kan verkennen. Door in te zoomen op www.glacierextinction.com kunnen gebruikers nagaan of, en wanneer ongeveer, een gletsjer naar verwachting zal verdwijnen bij verschillende niveaus van opwarming van de aarde.
Het platform bouwt voort op een recent onderzoek dat is gepubliceerd in *Nature Climate Change*, onder leiding van onderzoekers van de ETH Zürich en de Vrije Universiteit Brussel, in samenwerking met een internationaal onderzoeksteam. Het onderzoek leverde de eerste wereldwijde evaluatie op van het verdwijnen van individuele gletsjers en toonde aan dat de wereld een periode van ongekende gletsjeruitroeiing tegemoet gaat. De website is ontwikkeld door hoofdauteur Lander Van Tricht (ETH Zürich / VUB) samen met Kristof Van Tricht (VITO Remote Sensing), waarbij de wetenschappelijke prognoses zijn vertaald naar een toegankelijke interactieve kaart.
„Wereldwijde cijfers, zoals het verlies aan gletsjermassa of -oppervlakte, kunnen erg abstract aanvoelen. Met deze website kunnen mensen inzoomen op hun eigen vallei of berggebied en zien wat verschillende niveaus van opwarming van de aarde zouden kunnen betekenen voor de gletsjers die ze kennen“, zegt Lander Van Tricht. „We hopen dat het lokale gemeenschappen ook kan helpen zich voor te bereiden op een toekomst met minder gletsjers.“
De lancering vindt plaats op een opnieuw moeilijk moment voor de Europese gletsjers. 2026 blijkt opnieuw een bijzonder slecht jaar te zijn voor de gletsjers in de Europese Alpen. De definitieve metingen aan het einde van de zomer zijn nog gaande, maar voorlopige waarnemingen wijzen erop dat 2026 een van de slechtste jaren voor de Alpengletsjers zou kunnen worden sinds het begin van de systematische metingen. Een combinatie van geringe sneeuwval in de winter en verschillende hittegolven in de zomer heeft geleid tot aanzienlijk ijsverlies in de hele Alpen. Voor de kleinste gletsjers kan nog een extreem smeltseizoen voldoende zijn om hen over de drempel van overleven te duwen.
Een voorbeeld hiervan is de Bella Tola-gletsjer bij Saint-Luc in Zwitserland, die in augustus 2026 officieel als verdwenen werd verklaard nadat hij bijna volledig was verdwenen. Opvallend genoeg komt dit nauw overeen met de prognoses uit de studie in *Nature Climate Change*: volgens de prognoses zou de Bella Tola tussen 2026 en 2029 verdwijnen. Ook de Urirotstock-gletsjer werd deze zomer als uitgestorven verklaard, wat een ander tastbaar voorbeeld vormt van het snelle verdwijnen van de kleinste gletsjers in Zwitserland.
„Deze voorbeelden maken het concept van het uitsterven van gletsjers heel concreet”, zegt Van Tricht. „Onze voorspellingen lieten zien dat veel kleine alpiene gletsjers het einde van hun bestaan naderen, en we zijn nu in realtime getuige van dit proces. Bella Tola is bijzonder opvallend, omdat de waargenomen verdwijning precies binnen het door onze modellen voorspelde uitsterfvenster valt.”
Hoewel extreme smeltseizoenen de laatste stap in het verval van een gletsjer kunnen markeren, ontwikkelt het onderliggende proces zich doorgaans over veel langere tijdsschalen.
“Het verdwijnen van een gletsjer is niet het gevolg van één warme zomer, maar het hoogtepunt van decennia van cumulatief massaverlies. Jaar na jaar zorgen onvoldoende sneeuwval en sterke zomersmelt ervoor dat een gletsjer geleidelijk afneemt totdat deze zichzelf niet langer in stand kan houden”, voegt coauteur Harry Zekollari (VUB) toe. „Extreme smeltjaren zoals 2022 of 2026 kunnen deze laatste fase echter versnellen.”
Duizenden gletsjers zouden elk jaar kunnen verdwijnen
De onderliggende studie ‘Glacier Extinction’ baseerde zich op recente prognoses van vrije mondiale gletsjermodellen, gepubliceerd in *The Cryosphere* door Zekollari en collega’s (2024), om te bepalen hoeveel gletsjers zouden kunnen verdwijnen, waar en wanneer. De studie introduceerde het concept van de piek in gletsjeruitsterving: de periode waarin het jaarlijkse aantal verdwijnende gletsjers zijn maximum bereikt.
Bij een opwarming van de aarde van +1,5 °C zullen naar verwachting wereldwijd ongeveer 2.000 gletsjers per jaar verdwijnen tijdens de piek van het uitsterven; bij +4 °C is dit aantal ongeveer verdubbeld. Tegen 2100 zou bij een opwarming van +1,5 °C bijna de helft van de huidige gletsjers overblijven, vergeleken met ongeveer 20 % bij +2,7 °C en minder dan 10 % bij +4 °C. Achter deze wereldwijde cijfers gaan grote regionale verschillen schuil: in de Europese Alpen blijven bij een opwarming van +2,7 °C mogelijk slechts ongeveer 110 gletsjers over, en bij +4 °C zelfs maar 20.
„Elke fractie van een graad telt“, zegt Van Tricht. „Door de opwarming te beperken tot 1,5 °C zouden er tegen 2100 meer dan twee keer zoveel gletsjers behouden kunnen blijven als bij een opwarming van 2,7 °C.“
Het verlies van gletsjers lokaal bekijken
Gletsjers zijn meer dan alleen grote ijsmassa’s. Ze geven vorm aan landschappen en ecosystemen, dragen bij aan watervoorraden en toerisme, en hebben vaak een grote culturele en emotionele betekenis voor lokale gemeenschappen. De nieuwe website brengt de wereldwijde prognoses daarom terug naar de schaal waarop het verlies van gletsjers uiteindelijk wordt ervaren: de individuele gletsjer. Gebruikers kunnen zoeken naar elke willekeurige gletsjer ter wereld en ontdekken hoe de verwachte levensduur ervan verandert onder verschillende opwarmingsscenario’s. De verdwijningsjaren moeten niet worden geïnterpreteerd als exacte voorspellingen: individuele gletsjers reageren verschillend, afhankelijk van hun omvang, hoogte, vorm en het lokale klimaat, terwijl de toekomstige opwarming zelf onzeker blijft. In plaats daarvan bieden de prognoses een schatting van wanneer een gletsjer waarschijnlijk zal verdwijnen en in hoeverre dat tijdstip afhankelijk is van toekomstige opwarming.
„Achter elke verdwijnende gletsjer schuilt een plek, een geschiedenis en vaak een gemeenschap die het gemis ervan zal ondervinden“, zegt Van Tricht. „Het feit dat sommige van de gletsjers die volgens onze studie zullen verdwijnen, vandaag de dag al aan het verdwijnen zijn, toont aan dat het uitsterven van gletsjers geen ver, aan het einde van de eeuw liggend probleem is. Het gebeurt nu.“
Ontdek de toekomst van de gletsjers wereldwijd:
www.glacierextinction.com
Referentie
Van Tricht, L., Zekollari, H., Huss, M., Rounce, D. R., Schuster, L., Aguayo, R., Schmitt, P., Maussion, F., Tober, B., en Farinotti, D. (2026). Piek in het uitsterven van gletsjers halverwege de 21e eeuw. Nature Climate Change 16, 143–147 (2026). https://doi.org/10.1038/s41558-025-02513-9
Zekollari, H., Huss, M., Schuster, L., Maussion, F., Rounce, D.R., Aguayo, R., Champollion, N., Compagno, L., Hugonnet, R., Marzeion, B., Mojtabavi, S., Farinotti, D. (2024), De wereldwijde ontwikkeling van gletsjers in de eenentwintigste eeuw volgens CMIP6-scenario’s en de rol van gletsjerspecifieke waarnemingen, The Cryosphere 18, 5045–5066, doi: 10.5194/tc-18-5045-2024
Contact
Lander Van Tricht – vantricht@vaw.baug.ethz.ch, lander.van.tricht@vub.be tel. op aanvraag
Koen Stein
