Hittegolven leggen blinde vlek in de palliatieve zorg bloot
BRUSSEL, 3 augustus 2026 – Terwijl de recente hittegolven de discussie over airconditioning in woonzorgcentra en de bescherming van kwetsbare ouderen opnieuw op scherp zetten, blijkt de impact van klimaatverandering op palliatieve zorg internationaal nog nauwelijks als onderzoeksprioriteit te worden beschouwd. Dat is een opvallende conclusie uit een whitepaper van de End-of-Life Care onderzoeksgroep van de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Gent, opgesteld in opdracht van de European Association for Palliative Care (EAPC). De whitepaper, geleid door dr. Steven Vanderstichelen, brengt de onderzoeksprioriteiten voor palliatieve zorg vanuit een volksgezondheidsperspectief in kaart voor het komende decennium. Daarvoor rangschikten experts uit zestien landen 47 mogelijke onderzoeksthema's.
"Opvallend is dat de impact van klimaatverandering op palliatieve zorg helemaal onderaan de prioriteitenlijst eindigt", zegt Steven Vanderstichelen. "Nochtans tonen de recente hittegolven aan hoe kwetsbaar ouderen en mensen met een ernstige aandoening zijn voor extreme temperaturen. De actualiteit maakt duidelijk dat dit thema de komende jaren waarschijnlijk alleen maar belangrijker wordt."
Volgens Vanderstichelen betekent de lage ranking niet dat klimaatverandering onbelangrijk is. "Ze toont vooral aan dat er vandaag nog weinig internationale consensus bestaat over de urgentie ervan in vergelijking met andere uitdagingen in de palliatieve zorg. Experts geven voorlopig voorrang aan vraagstukken rond sociale ongelijkheid, inclusie en de manier waarop onderzoek zelf wordt georganiseerd."
De hoogste prioriteit gaat volgens de studie naar de vertegenwoordiging en inclusie van ouderen en mensen in structureel kwetsbare posities. Daarnaast vragen de experts meer aandacht voor sociale ondersteuning in de laatste levensfase buiten de klassieke zorginstellingen.
"De onderzoeksagenda verschuift duidelijk van een louter medische benadering naar een bredere maatschappelijke visie op palliatieve zorg", zegt Vanderstichelen. "We moeten beter begrijpen hoe sociale netwerken, de woonomgeving en de organisatie van buurten bijdragen aan levenskwaliteit in de laatste levensfase."
Ook methodologisch is volgens de onderzoekers een koerswijziging nodig. Traditionele klinische onderzoeksopzetten volstaan steeds minder om complexe maatschappelijke interventies te evalueren. De whitepaper pleit daarom voor meer gebruik van Big Data, participatief actieonderzoek en evaluatiemethoden die inzetten op het begrijpen waarom iets werkt en voor wie, in welke omstandigheden. De onderzoekers zien de lage prioriteit voor klimaatverandering dan ook niet als een eindpunt, maar als een uitnodiging tot debat.
"De discussie over hittegolven, woonzorgcentra en de bescherming van kwetsbare ouderen toont aan dat de maatschappelijke context snel verandert", besluit Vanderstichelen. "Ons onderzoek maakt duidelijk dat wetenschappers de komende jaren zullen moeten bekijken of de onderzoeksagenda daarin moet mee evolueren. Het is een typisch voorbeeld van een thema waarvan we vandaag weten dat het belangrijk kan worden, maar waarover nog onvoldoende kennis en consensus bestaat."
Referentie:
Vanderstichelen S, Tishelman C, Heide AV, McIlfatrick S, Sallnow L, Deliens L, Cohen J. EAPC White Paper: What are the priorities for Public Health & Palliative Care research in the coming decade? Results from anInternational Delphi study. Palliat Med. 2026 Feb 22:2692163261418440. doi: 10.1177/02692163261418440. Epub ahead of print.
Contact:
Dr. Steven Vanderstichelen: steven.vanderstichelen@vub.be
Tineke Sonck
