VUB-onderzoek: 'Taal' van zeehondenpups lijkt meer op die van mensen dan gedacht
Elke dag nam de Reus met een microfoon de roep van 64 pups gedurende tien tot vijftien minuten op
Het communicatiesysteem van gewone zeehondenpups komt meer overeen met mensen dan werd gedacht. Zo nemen ze beurten tijdens het “praten” en gaan hun roepen steeds meer op elkaar lijken als ze tijd met elkaar doorbrengen. Dat blijkt uit onderzoek van bioloog Koen de Reus (verbonden aan het Max Planck Instituut), die op 20 februari op dit onderwerp promoveert aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de Radboud Universiteit in Nijmegen. Voor de studie nam hij samen met zijn collega’s meer dan 1000 uur aan audiomateriaal op bij zeehondenpups in Pieterburen (Nl).
Slechts een handjevol dieren kunnen ‘vocaal leren’, wat betekent dat ze nieuwe geluiden kunnen aanleren of hun geluiden kunnen aanpassen. “Mensen kunnen dat uiteraard, bijvoorbeeld bij het leren van een nieuwe taal”, zegt de Reus. “Verder kunnen ook onder andere dolfijnen, zangvogels en echte zeehonden vocaal leren.” Zeehonden zijn net als mensen zoogdieren, wat hen bijzonder interessant maakt voor vergelijkend onderzoek naar vocaal leren. “Er is natuurlijk veel verschil tussen zeehonden en mensen, maar in de manier waarop ze communiceren, zijn er overeenkomsten.”
Voor zijn onderzoek nam de bioloog in Zeehondencentrum Pieterburen (tegenwoordig gevestigd in WEC Lauwersoog) het geluid op van het roepen van zeehondenpups die daar tijdelijk werden opgevangen om aan te sterken. Elke dag nam hij met een microfoon bij 64 pups tien tot vijftien minuten op. “In het wild roepen pups om hun moeder, bijvoorbeeld als ze honger hebben of van elkaar verwijderd zijn.”
Elke roep van elke pup heeft unieke klanken, een soort vocale handtekening, die hun moeder al snel na hun geboorte kan herkennen. Dat is handig, als de moeders terugkomen van het jagen en hun pups niet meer kunnen vinden op het strand. “Na al die uren bij de pups kon ik ook zeker de helft van de roepen herkennen”, lacht de Reus.
De roep van de pups die bij elkaar in de buurt zitten op de opvang gaan steeds meer op elkaar gaan lijken”, zo blijkt uit het onderzoek. Naar verluidt is het vergelijkbaar met regionale accenten bij mensen. De Reus zag tijdens een experiment waarbij hij roepen van pups over een speaker afspeelde, dat de zeehondenpups elkaars beurt afwachtten. “Net als bij mensen dus, die wachten tot de ander is uitgepraat. Zeehonden lijken veel socialere beesten te zijn dan we dachten.”
De resultaten kunnen helpen om iets te leren over de evolutie van taal, niet alleen van zeehonden, maar ook van mensen. “Mensen denken altijd dat taal hetgene is wat ons onderscheidt van dieren”, zegt de Reus. “Ik wilde met mijn onderzoek aantonen dat we helemaal niet zo uniek zijn: elk dier heeft zijn eigen communicatiesysteem, waarbij bepaalde kenmerken van die systemen op elkaar lijken. Door te vergelijken, kunnen we iets leren over de evolutie van zo’n systeem, ook van dat van ons. Met mijn onderzoek heb ik hopelijk een basis gelegd om dat te gaan doen."
