VUB-onderzoekers pleiten voor meer epistemische diversiteit in artificiële intelligentie

16 januari 2026

Brussel, 16 januari 2026 - Artificiële intelligentie wordt vaak voorgesteld als een opeenvolging van technologische doorbraken die elkaar in snel tempo opvolgen. VUB-professoren en onderzoekers Luc Steels, Ann Dooms en Remi van Trijp stellen dat dominante verhaal fundamenteel in vraag. In hun boek History of Ideas in the Science of AI tonen ze AI niet als een lineaire vooruitgang, maar als een dynamisch en levend netwerk van ideeën dat voortdurend evolueert via kruisbestuivingen, betekenisverschuivingen en onverwachte combinaties. Centraal staat het concept van epistemische diversiteit: het belang van het naast elkaar laten bestaan van verschillende onderzoekstradities, theorieën en methodes om vernieuwing en veerkracht in het AI-onderzoek mogelijk te maken. Volgens de auteurs dreigt die diversiteit vandaag onder druk te komen door een sterke focus op dominante paradigma’s zoals generatieve AI.

AI als ecosysteem van ideeën

Vertrekkend van inzichten uit de evolutionaire biologie en de complexiteitstheorie ontwikkelt Luc Steels een vernieuwend analytisch kader om wetenschappelijke kennisontwikkeling te begrijpen. Hij beschrijft AI als een epistemisch ecosysteem waarin ideeën ontstaan, muteren, verdwijnen en soms decennia later opnieuw relevant worden. Die historische gelaagdheid maakt duidelijk dat ook ogenschijnlijk verlaten denkrichtingen waardevolle bouwstenen kunnen bevatten voor toekomstig onderzoek.

Wiskunde, taal en menselijk inzicht

In haar bijdrage onderzoekt Ann Dooms de wisselwerking tussen wiskunde en computationele systemen. Ze gaat daarbij eerst terug in de tijd en werpt een blik op het ontstaan van de computer uit onderzoek naar de fundamenten van de wiskunde. De huidige computationele modellen staan nu op hun beurt wiskundigen bij om verbanden te leggen in het enorme web aan bewezen resultaten. Remi van Trijp benadert taal als een complex adaptief systeem en onderzoekt hoe betekenis ontstaat, verandert en gedeeld wordt, een perspectief dat sterk contrasteert met dominante statistische taalmodellen die voornamelijk de stand van zaken capteren.

Een uitnodiging tot herdenken

Ondanks hun verschillende invalshoeken delen de auteurs eenzelfde kerninzicht: de grootste uitdaging voor AI ligt niet in het nabootsen van bestaande menselijke kennis, maar in het begrijpen van hoe mensen nieuwe inzichten ontwikkelen, aanpassen en doorgeven.

History of Ideas in the Science of AI is bewust geen encyclopedisch overzicht, maar een uitnodiging tot reflectie en om anders te kijken naar de geschiedenis én de toekomst van AI. Het boek richt zich tot onderzoekers, studenten en beleidsmakers die willen begrijpen hoe AI is geworden wat het vandaag is en welke denkpistes uit het verleden mogelijk nieuwe perspectieven bieden voor de toekomst van het vakgebied.

Info

Het boek kwam tot stand binnen de Willy Calewaert-leerstoel van deMens.nu, toegekend aan VUB-emeritus en AI-pionier Luc Steels aan de Vrije Universiteit Brussel. Het is uitgebracht bij VUBPress en is fysiek verkrijgbaar bij de auteurs en digitaal op Zenodo, Apple Books en Google Books.

Contact