{
    "title": "VUB-onderzoekers ontrafelen de vingerafdruk van de astero\u00efde die het lot van de dinosaurussen bepaalde\u00a0",
    "modified_at": "2024-08-16 06:30:02",
    "published_at": "2024-08-16 06:30:00",
    "url": "https://press.vub.ac.be/vub-onderzoekers-ontrafelen-de-vingerafdruk-van-de-asteroide-die-het-lot-van-de-dinosaurussen-bepaalde",
    "short_url": "http://prez.ly/QpRc",
    "culture": "nl_BE",
    "language": "NL",
    "slug": "vub-onderzoekers-ontrafelen-de-vingerafdruk-van-de-asteroide-die-het-lot-van-de-dinosaurussen-bepaalde",
    "body": "<p>Een team van geowetenschappers, met een belangrijke bijdrage door leden van de grote onderzoekseenheid Archeologie, Milieuveranderingen en Geochemie van de Vrije Universiteit Brussel, heeft sporen onderzocht van de astero&iuml;de-inslag die 66 miljoen jaar geleden het uitsterven van de dinosaurussen veroorzaakte.&nbsp;</p>\n    <figure\n        class=\"release-content-image release-content-image--contained release-content-image--align-center\"\n        data-component=\"image-zoom-popup\"\n        data-image-zoom-popup-selector=\".release-content-image__image\"\n        data-image-zoom-popup-i18n=\"data:application/json;base64,eyJEb3dubG9hZCI6IkRvd25sb2FkIn0=\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-views-event=\"Story Image View\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-download-event=\"Story Image Download\"\n        data-image-zoom-popup-placement=\"content\"\n    >\n        <div class=\"image-thumbnail-rollover\" style=\"width: 100%\">\n            <img\n                src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/format/auto/\"\n                                class=\"release-content-image__image image-thumbnail-rollover__image\"\n                data-description=\"Artistieke weergave van een catastrofale inslag, zoals de Chicxulub-gebeurtenis die 66 miljoen jaar geleden de massa-extinctie aan het einde van het Krijt veroorzaakte. De inslag van een astero&amp;iuml;de van meerdere kilometers in een ondiepe oceaan enkele seconden na het eerste contact met het oppervlak wordt afgebeeld.&amp;nbsp;Afbeelding: Dona Jalufka (Vienna, Austria), 1994/2005.\"\n                id=\"image-36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2\"\n                data-id=\"36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2\"\n                data-original=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/inline/no/chixulub+impact+Science+AMGC.002.jpeg\"\n                data-mfp-src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/format/auto/\"\n                alt=\"Artistieke weergave van een catastrofale inslag, zoals de Chicxulub-gebeurtenis die 66 miljoen jaar geleden de massa-extinctie aan het einde van het Krijt veroorzaakte. De inslag van een astero\u00efde van meerdere kilometers in een ondiepe oceaan enkele seconden na het eerste contact met het oppervlak wordt afgebeeld.\u00a0Afbeelding: Dona Jalufka (Vienna, Austria), 1994/2005.\"\n            />\n            <div class=\"image-thumbnail-rollover__caption\">\n                <svg class=\"icon icon-expand image-thumbnail-rollover__caption-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-expand\"></use>\n            </svg>            </div>\n        </div>\n\n        <figcaption class=\"release-content-image__caption\">Artistieke weergave van een catastrofale inslag, zoals de Chicxulub-gebeurtenis die 66 miljoen jaar geleden de massa-extinctie aan het einde van het Krijt veroorzaakte. De inslag van een astero&iuml;de van meerdere kilometers in een ondiepe oceaan enkele seconden na het eerste contact met het oppervlak wordt afgebeeld.&nbsp;Afbeelding: Dona Jalufka (Vienna, Austria), 1994/2005.</figcaption>\n    </figure>\n<p>Het team onderzocht stalen van de Krijt-Paleogeen-grenslaag die het uitsterven van 70 % van alle diersoorten die toen voorkwamen, waaronder de dino&rsquo;s, markeert. Volgens de algemeen aanvaarde theorie werd de massa-extinctie aan het einde van het Krijt veroorzaakt door de inslag op aarde van een astero&iuml;de met een diameter van meer dan 10 km waar zich nu de stad Chicxulub (Mexico) bevindt. De astero&iuml;de zelf, en enorme hoeveelheden terrestrisch achtergrondgesteente werden verpulverd en verdampt als gevolg van de verwantschap vanwege de kinetische energie die vrijkwam bij de impact. Fijne stofdeeltjes werden over de hele wereld verspreid en in de stratosfeer, waar het stof jarenlang een vermindering van zonlicht en fotosynthese veroorzaakte. Dit leidde tot dramatische veranderingen voor de bewoonbaarheid van de aarde. Jarenlang is de bron en oorsprong van het projectiel binnen het zonnestelsel in vraag gesteld.&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p><p>De stofdeeltjes die door de inslag werden geproduceerd, werden over de hele wereld afgezet in een kleilaag die de grens tussen het Krijt en Paleogeen voorstelt. De K-Pg-grenslaag komt voor over de hele aarde en staat bekend om zijn verhoogde concentraties van anders zeer zeldzame platinagroep-elementen (osmium, iridium, ruthenium, platina, rhodium, palladium). De aanrijking in de klei is afkomstig van de verdampte astero&iuml;de, aangezien deze elementen doorgaans uiterst zeldzaam zijn in gesteenten op aarde.&nbsp;</p><p>Door de isotopensamenstelling van het platinametaal ruthenium in stalen van de K-Pg-grenslaag te onderzoeken, heeft het onderzoeksteam aangetoond dat de Chicxulub-astero&iuml;de impactor oorspronkelijk in het buitenste zonnestelsel werd gevormd. &quot;We ontdekten dat de samenstelling van de astero&iuml;de die insloeg op Chicxulub dezelfde is als die van koolstofhoudende meteorieten, die fragmenten voorstellen van koolstofhoudende (C-type) astero&iuml;den die oorspronkelijk ver buiten de omloopbaan van Jupiter zijn gevormd&quot;, zegt Steven Goderis, een van de auteurs van de studie.&nbsp;</p>\n    <figure\n        class=\"release-content-image release-content-image--contained release-content-image--align-center\"\n        data-component=\"image-zoom-popup\"\n        data-image-zoom-popup-selector=\".release-content-image__image\"\n        data-image-zoom-popup-i18n=\"data:application/json;base64,eyJEb3dubG9hZCI6IkRvd25sb2FkIn0=\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-views-event=\"Story Image View\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-download-event=\"Story Image Download\"\n        data-image-zoom-popup-placement=\"content\"\n    >\n        <div class=\"image-thumbnail-rollover\" style=\"width: 100%\">\n            <img\n                src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/format/auto/\"\n                                class=\"release-content-image__image image-thumbnail-rollover__image\"\n                data-description=\"De Krijt-Paleogene grenslaag zoals gevonden in Stevns Klint, Denemarken. De sedimenten geven de overgang van het Krijt (onder) naar het Paleogeen (boven) weer, gelijktijdig met de meest recente massa-extinctie en de ondergang van de dinosauri&amp;euml;rs. De rode kleilaag met de hoogste rutheniumconcentraties geeft de aankomst van verpulverd en verdampt achtergrondgesteente aan waaraan materiaal van de koolstofhoudende astero&amp;iuml;de werd toegevoegd.&amp;nbsp;Foto: Philippe Claeys.&amp;nbsp;&amp;nbsp;\"\n                id=\"image-88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f\"\n                data-id=\"88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f\"\n                data-original=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/inline/no/chixulub+impact+Science+AMGC.003.jpeg\"\n                data-mfp-src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/format/auto/\"\n                alt=\"De Krijt-Paleogene grenslaag zoals gevonden in Stevns Klint, Denemarken. De sedimenten geven de overgang van het Krijt (onder) naar het Paleogeen (boven) weer, gelijktijdig met de meest recente massa-extinctie en de ondergang van de dinosauri\u00ebrs. De rode kleilaag met de hoogste rutheniumconcentraties geeft de aankomst van verpulverd en verdampt achtergrondgesteente aan waaraan materiaal van de koolstofhoudende astero\u00efde werd toegevoegd.\u00a0Foto: Philippe Claeys.\u00a0\u00a0\"\n            />\n            <div class=\"image-thumbnail-rollover__caption\">\n                <svg class=\"icon icon-expand image-thumbnail-rollover__caption-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-expand\"></use>\n            </svg>            </div>\n        </div>\n\n        <figcaption class=\"release-content-image__caption\">De Krijt-Paleogene grenslaag zoals gevonden in Stevns Klint, Denemarken. De sedimenten geven de overgang van het Krijt (onder) naar het Paleogeen (boven) weer, gelijktijdig met de meest recente massa-extinctie en de ondergang van de dinosauri&euml;rs. De rode kleilaag met de hoogste rutheniumconcentraties geeft de aankomst van verpulverd en verdampt achtergrondgesteente aan waaraan materiaal van de koolstofhoudende astero&iuml;de werd toegevoegd.&nbsp;Foto: Philippe Claeys.&nbsp;&nbsp;</figcaption>\n    </figure>\n\n    <figure\n        class=\"release-content-image release-content-image--contained release-content-image--align-center\"\n        data-component=\"image-zoom-popup\"\n        data-image-zoom-popup-selector=\".release-content-image__image\"\n        data-image-zoom-popup-i18n=\"data:application/json;base64,eyJEb3dubG9hZCI6IkRvd25sb2FkIn0=\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-views-event=\"Story Image View\"\n        data-image-zoom-popup-tracking-download-event=\"Story Image Download\"\n        data-image-zoom-popup-placement=\"content\"\n    >\n        <div class=\"image-thumbnail-rollover\" style=\"width: 100%\">\n            <img\n                src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/format/auto/\"\n                                class=\"release-content-image__image image-thumbnail-rollover__image\"\n                data-description=\"Artistieke interpreatie van de Chicxulub-inslag op het schiereiland Yucat&amp;aacute;n in Mexico, met Mars en de astero&amp;iuml;dengordel op de achtergrond (niet op schaal).&amp;nbsp;Afbeelding: Mark Garlick (/markgarlick.com).&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;\"\n                id=\"image-7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd\"\n                data-id=\"7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd\"\n                data-original=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/inline/no/chixulub+impact+Science+AMGC.001.jpeg\"\n                data-mfp-src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/format/auto/\"\n                alt=\"Artistieke interpreatie van de Chicxulub-inslag op het schiereiland Yucat\u00e1n in Mexico, met Mars en de astero\u00efdengordel op de achtergrond (niet op schaal).\u00a0Afbeelding: Mark Garlick (/markgarlick.com).\u00a0\u00a0\u00a0\"\n            />\n            <div class=\"image-thumbnail-rollover__caption\">\n                <svg class=\"icon icon-expand image-thumbnail-rollover__caption-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-expand\"></use>\n            </svg>            </div>\n        </div>\n\n        <figcaption class=\"release-content-image__caption\">Artistieke interpreatie van de Chicxulub-inslag op het schiereiland Yucat&aacute;n in Mexico, met Mars en de astero&iuml;dengordel op de achtergrond (niet op schaal).&nbsp;Afbeelding: Mark Garlick (/markgarlick.com).&nbsp;&nbsp;&nbsp;</figcaption>\n    </figure>\n<p>Ter vergelijking analyseerde het team ook de isotopische samenstelling van ruthenium in andere terrestrische kraters en ejecta-lagen van verschillende leeftijden in de geologische opeenvolging. Deze gegevens tonen aan dat in de afgelopen 500 miljoen jaar de dominante samenstellingen van lichamen die op aarde insloegen, fragmenten van steenachtige (S-type) astero&iuml;den waren. In tegenstelling tot de inslag van de C-type astero&iuml;de op de K-Pg-grens, vormden dergelijke S-type astero&iuml;den zich in het binnenste zonnestelsel. Dit is in overeenstemming met de observatie dat ongeveer 80% van alle meteorieten die de aarde raken, afkomstig zijn van S-type astero&iuml;den. Philippe Claeys, een van de coauteurs van de studie, voegt hieraan toe: &quot;Onze resultaten tonen aan dat de inslag van een C-type astero&iuml;de zoals het Chicxulub impactor een zeldzame en tot nu toe unieke gebeurtenis in de geologische geschiedenis lijkt te zijn, met een projectiel dat afkomstig is aan de rand van het zonnestelsel en het lot van de dinosaurussen bezegelde.&nbsp;</p><p>De studie werd op 15 augustus 2024 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift <em>Science</em>.&nbsp;</p><hr /><p>Contact:</p><p>Prof. Dr. Steven Goderis \u200b <a href=\"mailto:Steven.Goderis@vub.be\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><u>Steven.Goderis@vub.be</u></a></p><p>Prof. Dr. Philippe Claeys&nbsp;<a href=\"mailto:phclaeys@vub.be\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><u>phclaeys@vub.be</u></a>&nbsp;</p><p>Tel nr. beschikbaar bij de redactie</p><p>AMGC, Vrije Universiteit Brussel&nbsp;</p><p>https://amgc.research.vub.be/&nbsp;</p><div class=\"release-content-contact\" id=\"contact-7eebc402-a852-4713-b843-a97256a2df79\">\n    <div class=\"release-content-contact__avatar\"><img src=\"https://cdn.uc.assets.prezly.com/96e3692f-39a4-433b-b0ee-9008befa578f/-/crop/1117x1118/419,0/-/preview/-/scale_crop/128x128/center/-/format/auto/\" alt=\"Koen Stein\" class=\"release-content-contact__avatar-image\" /></div>\n    <div class=\"release-content-contact__details\">\n        <strong class=\"release-content-contact__name\">Koen Stein</strong>\n        <em class=\"release-content-contact__description\">Perscontact wetenschap &amp; onderzoek</em>\n        <ul class=\"release-content-contact__details-list\"><li class=\"release-content-contact__details-list-item\"><a href=\"mailto:koen.stein@vub.be\"  class=\"release-content-contact__details-list-item-link\" title=\"koen.stein@vub.be\"><svg class=\"icon icon-paper-plane release-content-contact__details-list-item-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-paper-plane\"></use>\n            </svg>koen.stein@vub.be</a></li>\n<li class=\"release-content-contact__details-list-item\"><a href=\"tel:+32 (0)471517909\"  class=\"release-content-contact__details-list-item-link\" title=\"+32 (0)471517909\"><svg class=\"icon icon-mobile release-content-contact__details-list-item-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-mobile\"></use>\n            </svg>+32 (0)471517909</a></li>\n<li class=\"release-content-contact__details-list-item\"><a href=\"https://vub.be\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" class=\"release-content-contact__details-list-item-link\" title=\"vub.be\"><svg class=\"icon icon-browser release-content-contact__details-list-item-icon\">\n                <use xlink:href=\"#icon-browser\"></use>\n            </svg>vub.be</a></li></ul>\n    </div>\n</div><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p>",
    "mainvisual": {
        "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/scale_crop/250x250/center/-/format/auto/",
        "large": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/preview/500x500/-/format/auto/",
        "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/"
    },
    "header": {
        "large": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/87b23a20-4036-4b4e-b799-b0513219f899/-/preview/1200x1200/-/format/auto/",
        "release": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/87b23a20-4036-4b4e-b799-b0513219f899/-/preview/1200x1200/-/format/auto/"
    },
    "images": [
        {
            "caption": "Artistieke weergave van een catastrofale inslag, zoals de Chicxulub-gebeurtenis die 66 miljoen jaar geleden de massa-extinctie aan het einde van het Krijt veroorzaakte. De inslag van een astero\u00efde van meerdere kilometers in een ondiepe oceaan enkele seconden na het eerste contact met het oppervlak wordt afgebeeld.\u00a0Afbeelding: Dona Jalufka (Vienna, Austria), 1994/2005.",
            "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/",
            "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/preview/500x500/-/format/auto/",
            "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/preview/200x200/-/format/auto/",
            "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/preview/100x100/-/format/auto/",
            "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/",
            "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/36e10253-75ab-4a3a-964b-ec6e79232ad2/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/"
        },
        {
            "caption": "De Krijt-Paleogene grenslaag zoals gevonden in Stevns Klint, Denemarken. De sedimenten geven de overgang van het Krijt (onder) naar het Paleogeen (boven) weer, gelijktijdig met de meest recente massa-extinctie en de ondergang van de dinosauri\u00ebrs. De rode kleilaag met de hoogste rutheniumconcentraties geeft de aankomst van verpulverd en verdampt achtergrondgesteente aan waaraan materiaal van de koolstofhoudende astero\u00efde werd toegevoegd.\u00a0Foto: Philippe Claeys.\u00a0\u00a0",
            "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/",
            "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/preview/500x500/-/format/auto/",
            "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/preview/200x200/-/format/auto/",
            "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/preview/100x100/-/format/auto/",
            "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/",
            "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/88530ab1-31c6-4632-a349-b8199d23a03f/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/"
        },
        {
            "caption": "Artistieke interpreatie van de Chicxulub-inslag op het schiereiland Yucat\u00e1n in Mexico, met Mars en de astero\u00efdengordel op de achtergrond (niet op schaal).\u00a0Afbeelding: Mark Garlick (/markgarlick.com).\u00a0\u00a0\u00a0",
            "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/",
            "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/preview/500x500/-/format/auto/",
            "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/preview/200x200/-/format/auto/",
            "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/preview/100x100/-/format/auto/",
            "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/",
            "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f507cf2-78e1-4afa-a290-826610edaddd/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/"
        }
    ],
    "contacts": [
        {
            "name": "Koen Stein",
            "company": null,
            "description": "Perscontact wetenschap & onderzoek",
            "email": "koen.stein@vub.be",
            "website": "https://vub.be",
            "address": null,
            "telephone": null,
            "mobile": "+32 (0)471517909",
            "twitter": null,
            "facebook": null
        }
    ],
    "author": {
        "first_name": "Koen",
        "last_name": "Stein"
    },
    "format_version": 5
}