VUB-onderzoekers identificeren zeldzame klasse van "buitenbeentje" onder meteorieten die dinosauriërs deed uitsterven
Aardwetenschappers komen steeds dichter bij het type meteoriet dat de Krijt-Paleogeen-massa-extinctie veroorzaakte. Nieuw onderzoek toont aan dat het geen alledaagse ruimtesteen was. Een asteroïde met een samenstelling die vergelijkbaar is met die van CO-chondrietmeteorieten was waarschijnlijk de boosdoener die 66 miljoen jaar geleden de aarde trof en 75 procent van alle diersoorten, waaronder de niet-vliegende dinosauriërs, wegvaagde.
De bevindingen, die vandaag zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances door onderzoekers van Parijs, Brussel, Vancouver en Wenen, maken gebruik van geavanceerde nikkelisotopenanalyse van monsters om de exacte samenstelling van de dodelijke Krijt-Paleogeen-meteoriet te achterhalen.
Professor Steven Goderis van de Archeologie, Milieu- en Geochemie (AMGC) onderzoeksgroep aan de Vrije Universiteit Brussel benadrukt de enorme impact van deze ontdekking op onze kennis van het zonnestelsel. “Het traceren van de precieze chemische vingerafdruk van een inslag die zo lang geleden plaatsvond, is een enorme sprong voorwaarts,” licht prof. Goderis toe. “Met geavanceerde isotopenanalyse kunnen we nu met veel meer precisie bepalen uit welk specifiek deel van ons zonnestelsel de verwoestende meteoriet afkomstig was, wat ons fundamentele inzichten geeft in de dynamiek van kosmische inslagen op onze planeet.”
Collega-auteur prof. Philippe Claeys (VUB / University of British Columbia) vult aan dat koolstofhoudende chondrieten van de Ornans-klasse absoluut niet te vergelijken zijn met de typische meteorieten in museumcollecties. Een CO-chondriet bevat veel minder vluchtige elementen zoals koolstof, zink, water en zwavel. Dit maakt het minder waarschijnlijk dat zwavel uit de meteoriet zelf de doorslaggevende factor was voor het uitsterven, maar eerder het fijne stof en puin dat in de atmosfeer werd geslingerd.
Uitdagende isotopenmetingen
Onderzoekers van het Institut de Physique du Globe en de Université de Paris voerden samen met het VUB-team uiterst nauwkeurige nikkelisotopenmetingen uit op monsters die in de loop der jaren zijn verzameld uit de dunne kleilaag die wereldwijd door de inslag is afgezet.
Volgens het onderzoeksteam is dit buitengewoon uitdagend werk. Slechts een miniem fractie van de meteoriet zelf is bewaard gebleven in de planetaire KT-kleilaag, omdat het object bij de inslag vrijwel volledig verdampt is. Mogelijke herkomstgebieden van deze wereldschokkende meteoriet zijn de verre, puinrijke buitengebieden van ons zonnestelsel of de buitenste rand van de planetoïdengordel nabij Jupiter.
Een extreem zeldzame gebeurtenis
Koolstofhoudende chondrieten maken slechts vijf procent uit van de meteorieten die tot nu toe op aarde zijn gevonden, en de CO-chondrieten vormen daar weer een kleine fractie van. Ze behoren tot de meest primitieve en ongerepte materialen uit ons vroege zonnestelsel.
Het feit dat de aarde is getroffen door zo'n zeldzaam en van ver afkomstig object, onderstreept volgens de onderzoekers nog maar eens hoeveel pech de dinosauriërs hebben gehad. De Krijt-Paleogeen-meteoriet was ruwweg 10 tot 15 kilometer breed, sloeg in met een geschatte snelheid van 64.000 kilometer per uur en vormde de enorme Chicxulub-krater onder het huidige Mexicaanse schiereiland Yucatán.
Referentie
The origin of Cretaceous-Palaeogene impactor revealed by nickel isotopes
Makhatadze et al., Sci. Adv. 12, eaef4858 (2026) 17 juli 2026
https://doi.org/10.1126/sciadv.aef4858
Contact:
Prof. Steven Goderis: Steven.Goderis@vub.be, 0473982917
Prof. Philippe Claeys: phclaeys@vub.be
Koen Stein
