VUB onderzoek voorspelt groter gletsjerverlies en snellere stijging van de zeespiegel door inclusie van dagelijkse weersvariabiliteit in modellen.
Realistischere simulaties van het smelten van gletsjers leiden tot een grotere verwachte ijsafname tegen het einde van de eeuw
Brussel, 19/10/2026 - Een nieuwe studie onder leiding van onderzoekers van de ETH Zürich (Zwitserland) en de Vrije Universiteit Brussel (België) toont aan dat gletsjers wereldwijd sneller ijs zouden kunnen verliezen dan eerder werd voorspeld. Het onderzoek toont aan dat het meewegen van dagelijkse weersvariabiliteit leidt tot realistischere simulaties van gletsjersmelt en resulteert in een grotere verwachte ijsafname tegen het einde van de eeuw. De bevindingen benadrukken het belang van kortstondige weersverschijnselen, zoals de uitzonderlijke hittegolven en extreme smeltseizoenen die recentelijk zijn waargenomen in verschillende gletsjergebieden over de hele wereld.
Waarom het dagelijkse weer van belang is
De meeste mondiale gletsjermodellen zijn gebaseerd op maandelijkse klimaatgegevens, waardoor kortstondige weersschommelingen worden afgevlakt. Gletsjers reageren echter snel op individuele weersverschijnselen, waaronder hittegolven, hevige neerslag en plotselinge temperatuurveranderingen. Een paar uitzonderlijk warme dagen kunnen de beschermende sneeuwlaag snel wegsmelten, waardoor donkerder gletsjerijs bloot komt te liggen dat meer zonlicht absorbeert en sneller smelt. Evenzo kan het feit of hevige neerslag als regen of sneeuw valt, een sterke invloed hebben op de aangroei en afvoer van gletsjers, met name wanneer de temperaturen rond het vriespunt schommelen. Door deze processen dag voor dag in kaart te brengen, geeft het model een beter beeld van de snelle overgangen tussen met sneeuw bedekte en blootliggende ijsoppervlakken, evenals de daarmee samenhangende veranderingen in het smelten.
„Gletsjers reageren niet op maandgemiddelden, maar op het weer dat ze elke dag meemaken”, legt hoofdauteur Lander Van Tricht (ETH Zürich / WSL / Vrije Universiteit Brussel) uit. „Een hittegolf die slechts enkele dagen duurt, kan ervoor zorgen dat enorme hoeveelheden ijs smelten. Door de weersomstandigheden over een hele maand te middelen, lopen we het risico de impact van deze extreme gebeurtenissen te onderschatten.”
Om deze processen beter in kaart te brengen, hebben de onderzoekers het Global Glacier Evolution Model (GloGEM) uitgebreid zodat het op dagelijkse resolutie werkt, en hebben ze het toegepast op meer dan 12.500 gletsjers die 94% van het wereldwijde gletsjerijsvolume vertegenwoordigen. In vergelijking met de traditionele maandelijkse benadering geeft het verbeterde model het waargenomen massaverlies van gletsjers beter weer, met name tijdens uitzonderlijke smeltjaren zoals 2022 in de Europese Alpen, 2023 in het westen van Noord-Amerika, 2024 op Spitsbergen, 2025 in Centraal-Azië en 2026 opnieuw in de Europese Alpen.
Extreme smeltjaren zouden de toekomst van gletsjers kunnen bepalen
Uit het onderzoek blijkt dat de effecten van dagelijkse weersschommelingen zich in de loop van de tijd opstapelen. Wanneer de resultaten naar de toekomst worden geprojecteerd, voorspelt het dagelijkse model over het algemeen een snellere gletsjerterugtrekking en een groter ijsverlies dan het maandelijkse model, met name in regio’s waar de smelt sterk wordt beïnvloed door kortstondige temperatuurschommelingen. Dit vertaalt zich ook in een grotere verwachte bijdrage aan de wereldwijde zeespiegelstijging. Het in deze studie gebruikte dagelijkse model voorspelt voor de 21e eeuw een 5-10% hogere bijdrage van gletsjers aan de zeespiegelstijging dan het maandelijkse model.
„Onze bevindingen wijzen erop dat bestaande mondiale prognoses, die doorgaans uitgaan van maandelijkse klimaatforcering, mogelijk onderschatten hoe snel gletsjers ijs zullen verliezen in een opwarmende wereld“, zegt Van Tricht. “Het is niet alleen de geleidelijke temperatuurstijging die van belang is. Extreme smeltgebeurtenissen, zoals we die onlangs in de Europese Alpen en andere regio’s hebben gezien, kunnen blijvende gevolgen hebben voor gletsjers. Het in kaart brengen van deze gebeurtenissen is daarom essentieel om hun toekomst beter te begrijpen.”
Naast de terugtrekking van gletsjers en de stijging van de zeespiegel brengt het onderzoek ook belangrijke veranderingen aan het licht in de timing en intensiteit van de afvoer van smeltwater van gletsjers, met gevolgen voor de watervoorraden stroomafwaarts.
„Gletsjers zijn een belangrijke bron van zoet water voor miljoenen mensen“, legt Harry Zekollari (Vrije Universiteit Brussel) uit, die als medebegeleider bij het onderzoek betrokken was. „Inzicht in niet alleen hoeveel ijs er zal verdwijnen, maar ook wanneer smeltwater beschikbaar komt, is cruciaal om te kunnen anticiperen op toekomstige veranderingen in de waterbeschikbaarheid. Ons onderzoek toont aan dat het in kaart brengen van dagelijkse weersvariabiliteit ons inzicht in deze veranderingen aanzienlijk kan verbeteren.”
Referentie
Van Tricht, L., Huss, M., Zekollari, H., et al. (2026). Het in kaart brengen van meteorologische variabiliteit op korte termijn versterkt de voorspelde gletsjerverliezen en zeespiegelstijging. Nature Communications. DOI: 10.1038/s41467-026-78260-y
Meer afbeeldingen
Contact
Lander Van Tricht: ETH Zürich / WSL / Vrije Universiteit Brussel
vantricht@vaw.baug.ethz.ch
Koen Stein
