VUB lanceert acht interdisciplinaire onderzoeksprojecten
Onderzoeksraad kent Interdisciplinary Research Programmes toe voor 2026–2031
De Onderzoeksraad van de VUB heeft acht Interdisciplinary Research Programmes (IRP) toegekend voor de periode van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2031. Elk project ontvangt over vijf jaar een budget van ongeveer 550.000 euro. Met deze selectie zet de raad gericht in op onderzoek dat complexe vraagstukken vanuit meerdere disciplines benadert.
Met deze projecten wil de VUB haar inzet op samenwerking tussen onderzoeksdomeinen verder versterken. Door uiteenlopende expertise te verbinden en te vertalen naar concrete toepassingen, richt de universiteit zich op thema’s zoals gezond ouder worden, jongerenwelzijn, duurzame stedelijke ontwikkeling, innovatieve medische behandelingen, erfgoedbescherming en sociale cohesie. Zo draagt het onderzoek niet alleen bij aan nieuwe wetenschappelijke inzichten, maar ook aan oplossingen voor samenleving en beleid.
Innovatie voor gezond ouder worden
DYNAMO: Data-driven Nutrition and Movement Optimization for Healthy Ageing
Onder leiding van bewegingswetenschapper David Beckwée focust DYNAMO op gezond ouder worden via een geïntegreerde en gepersonaliseerde aanpak. Digitale toepassingen gekoppeld aan draagbare sensoren geven ouderen realtime feedback over hun beweging, kracht en voeding.
Het project bundelt gegevens uit het dagelijks leven met inzichten uit klinische voeding, stressonderzoek en fysieke activiteit om een volledig beeld van gezondheid te verkrijgen. Door kennis uit revalidatie, technologie en gedragswetenschappen te combineren, ontwikkelt DYNAMO toepassingen die ouderen ondersteunen om langer zelfstandig te blijven.
Vechtsporten als hefboom voor jongerenwelzijn
Interdisciplinary perspectives on youth well-being through martial arts
Sportwetenschapper Marc Theeboom en socioloog Hebe Schaillée onderzoeken hoe vechtsporten bijdragen aan het welzijn van jongeren. Ze combineren fysieke activiteit met mentale en sociale ontwikkeling en stimuleren waarden zoals discipline en zelfcontrole.
Het programma integreert inzichten uit sportwetenschappen, fysiologie, psychologie en sociologie en vertaalt die naar concrete strategieën voor onderwijs, jeugdwerk en sportbeleid.
Bouwsector als spiegel van stedelijke en maatschappelijke dynamieken
Flows in the Construction Sector. Urban-Environmental Histories of Labour, Materials, and Money
Onder leiding van bouwhistorica en ingenieur-architect Stephanie Van De Voorde analyseert dit project hoe arbeid, materialen en kapitaalstromen de ontwikkeling van Brussel hebben vormgegeven.
Door de beweging van mensen, grondstoffen en financiën van ontginning tot bouwplaats te reconstrueren, maakt het onderzoek zichtbaar hoe bouwen verbonden is met migratie, ongelijkheid en milieu-impact. De studie van historische crisismomenten biedt aanknopingspunten voor duurzamere en eerlijkere bouwpraktijken. Dit Interdisciplinary Research Programme is een verlenging van de vorige.
Duurzaam beheer via participatie en citizen science
EcoBRIDGE: Enhancing conservation of Biosphere Reserves by incorporating Interdisciplinary Science into Sustainable Development and Governance of Socio-Ecological Systems
De onderzoeksploeg van hydrologe Ann Van Griensven richt zich op biosfeerreservaten als testomgeving voor duurzame ontwikkeling. Het project vertrekt vanuit de vaststelling dat lokale gemeenschappen vaak onvoldoende betrokken zijn bij milieumonitoring.
EcoBRIDGE stimuleert participatieve monitoring via citizen science en verbindt lokale, wetenschappelijke en institutionele kennis. Via dataverzameling, dialoog, capaciteitsopbouw en structurele verankering ontstaan nieuwe beheervormen.
Het model wordt getest in Cuba en Zuid-Afrika en onderzoekt hoe participatie kan leiden tot effectiever en rechtvaardiger beheer van ecosystemen en waterbronnen.
Nieuwe therapieën voor kanker en bijkomende aandoeningen
CoNTROL: Cancer and (Neurological) comorbidities – a peptide-based TRanslatiOnal pLatform
Biochemicus Steven Ballet leidt dit vervolgproject rond pancreaskanker, waarbij ook ernstige nevenaandoeningen zoals ontstekingen en depressie centraal staan.
Het onderzoek spitst zich toe op twee doelwitten, het gen ROBO1 en het eiwit xCT, die zowel tumorgroei als nevenaandoeningen beïnvloeden. Door nieuwe therapieën te ontwikkelen wil het project behandelingen verbeteren en tegelijk de levenskwaliteit van patiënten verhogen.
De samenwerking tussen chemici, kankerbiologen en neurowetenschappers vormt de basis voor een platform voor toekomstige therapieën.
Dit Interdisciplinary Research Programme is een verlenging van de vorige.
Nieuwe inzichten in diabetes door de chemie van ijzer
IRON-MEDIC: Linking Iron Biochemistry to Diabetes Therapy
Kinderendocrinoloog Willem Staels start met zijn team een project dat onderzoekt hoe metalen zoals ijzer de werking van insulineproducerende β-cellen beïnvloeden.
Met analysetechnieken uit de geochemie, oorspronkelijk ontwikkeld voor de studie van meteorieten, brengen de onderzoekers de verdeling van metalen in pancreasweefsel in detail in kaart. Die aanpak kan nieuwe inzichten opleveren in het ontstaan van diabetes en bijdragen aan gerichtere behandelingen.
Artificiële intelligentie voor archeologisch erfgoed
ARCHAI: Archaeological Prospection through an AI-driven approach
Onder leiding van archeoloog Ralf Vandam ontwikkelt ARCHAI systemen die helpen om archeologische vindplaatsen efficiënter op te sporen. Door kaarten, satellietbeelden en eerdere vondsten te analyseren, kan het model voorspellen waar zich sites bevinden.
Een simulatie laat toe deze methodes te testen vóór veldwerk plaatsvindt. Het project draagt bij aan erfgoedbescherming, ruimtelijke planning en publieksbetrokkenheid.
Nieuwe inzichten in maatschappelijke weerstand
Inter-RESIST: Brussels Centre for Interdisciplinary Resistance Studies
Historica Nel de Mûelenaere en socioloog Pieter-Paul Verhaeghe leggen met dit project de basis voor een onderzoekscentrum rond resistance studies.
Het onderzoek richt zich op manieren waarop mensen zich verzetten tegen dehumanisering, van de Holocaust tot hedendaagse vormen van racisme en geweld. Daarbij gaat aandacht naar zowel zichtbare als alledaagse vormen van verzet.
Onderzoekers combineren kwantitatieve en kwalitatieve methoden en werken samen met maatschappelijke partners om weerstand te analyseren als een complex sociaal en cultureel proces.
Bron:
Sicco Wittermans
