Recordbrekende bosbranden in de zomer van 2025 in Spanje en Portugal veroorzaakt door extreem weer en zeer brandbare vegetatie
Nieuwe studie benadrukt de dringende nood aan klimaatactie en proactief landbeheer.
In 2025 waren alleen al het noordwesten van Spanje en Portugal goed voor meer dan de helft van het in Europa verbrande oppervlak. Dit toont aan dat in bepaalde delen van Europa de gevolgen van klimaatverandering vandaag al voelbaar zijn, en mensen en hun recht op een gezond leven en leefmilieu schaden. Een nieuwe studie van een internationaal team van wetenschappers met belangrijke bijdrage van klimaatonzoeker Rosa Pietroiusti van de afdeling Water en Klimaat van de VUB, ontleedt de oorzaken van deze intense branden.
“We beschouwen de combinatie van extreem weer en zeer brandbare vegetatie als de belangrijkste oorzaak van het record brekende verbrande oppervlak tijdens de bosbranden van afgelopen augustus in het noordwesten van Spanje en Portugal. Deze regio, die amper 2% van het Europese grondgebied vertegenwoordigt, was goed voor meer dan 50% van het totale verbrande oppervlak in Europa tot eind augustus (ongeveer 541.000 hectare op één miljoen),” zegt Rosa Pietroiusti.
De onderzoekers beschrijven zowel de klimatologische aspecten als de vegetatiekenmerken van het getroffen gebied. Ze benadrukken dat deze branden geen geïsoleerd fenomeen waren, maar samenvielen met een intense hittegolf die 16 dagen aanhield in Zuidwest-Europa, wat de ontwikkeling van extreme weersomstandigheden bevorderde die de verspreiding van branden in de hand werkten. Dit weerspiegelde zich in een stijging van de Fire Weather Index (een maat voor brandgevaar die temperatuur, luchtvochtigheid, wind en neerslag combineert), die in augustus 2025 zijn meest extreme maandwaarde bereikte in het noordwesten van het Iberisch Schiereiland sinds het begin van de continue metingen in 1985.
“Ook belangrijk om te begrijpen, is dat extreme weersomstandigheden alleen niet volstaan om de omvang van de branden te verklaren. Landbeheer is eveneens cruciaal en moet in de toekomst worden meegenomen, zeker in de context van een veranderend klimaat met naar verwachting warmere en drogere omstandigheden in het Middellandse Zeegebied,” voegt Rosa Pietroiusti toe. De branden van 2025 troffen vooral struikland, dat in veel grotere mate afbrandde dan verwacht. Deze onevenredige verbranding suggereert dat een toename van aaneengesloten oppervlakten met dit type vegetatie — als gevolg van decennia van bosdegradatie, landverlating en effectieve brandonderdrukking in de regio — heeft geleid tot een grotere ophoping van brandbaar materiaal en een verhoogd brandrisico.
Om te voorkomen dat zomers zoals die van 2025 het nieuwe normaal worden, roepen de onderzoekers op tot gecoördineerde actie die de drie dimensies van risico aanpakt: gevaar, blootstelling en kwetsbaarheid. Een van de belangrijkste hefbomen is de vermindering van broeikasgasemissies, om het voorkomen van extreme hete en droge omstandigheden — die zulke rampzalige branden bevorderen — te beperken. Daarnaast benadrukken de onderzoekers dat het essentieel is om over te schakelen van een overwegend reactieve aanpak naar proactieve preventie- en landbeheerstrategieën, waarbij brandweerbaarheid in brandgevoelige gebieden wordt erkend als een kwestie van nationale veiligheid.
Referentie:
Sánchez-Hernández, G., M. Turco, I. Repeto-Deudero, et al. 2025. “Record-Breaking 2025 European Wildfires Concentrated in Northwest Iberia.” Global Change Biology 31, nr. 12: e70649. https://doi.org/10.1111/gcb.70649.
Contact:
VUB-onderzoeker – Rosa Pietroiusti – bclimate group, Departement Water en Klimaat, Vrije Universiteit Brussel, rosa.pietroiusti@vub.be, 0496 83 66 63
Valorisation manager Marie Cavitte – bclimate group, Departement Water en Klimaat, Vrije Universiteit Brussel, marie.cavitte@vub.be, 0470 19 24 15.
Koen Stein
