Nieuwjaarszitting VUB: rector Jan Danckaert blikt vooruit in woelige tijden en kondigt hernieuwde kandidatuur aan
Brussel, 5 januari 2026 - De Vrije Universiteit Brussel zet vandaag het nieuwe jaar in met verbondenheid en ambitie, maar ook met de nodige ernst. Tijdens de traditionele nieuwjaarszitting blikte rector Jan Danckaert terug op een jaar met tal van academische en maatschappelijke hoogtepunten, maar stond hij ook uitgebreid stil bij de ingrijpende gevolgen van de besparingen die de Vlaamse Regering in september aankondigde. Die zullen in 2026 en de daaropvolgende jaren voelbaar worden voor de VUB.
De rector benadrukte dat vooral de Brusselse hogeronderwijsinstellingen bijzonder hard getroffen worden. Voor de VUB betekent dit een sanering van ongeveer 20 miljoen euro. Ondanks de solidariteit van de andere universiteiten en een aantal compensatiemaatregelen blijven de financiële vooruitzichten bijzonder zwaar. De realiteit van de aangekondigde besparingen hing dan ook voelbaar in de zaal.
“We zullen maatregelen moeten nemen die geen enkele universiteit wil nemen”, stelde Jan Danckaert. “Ze creëren begrijpelijkerwijs onrust en onzekerheid bij medewerkers en studenten.” Hij beloofde dat de universiteit maximale transparantie zal bieden over het concrete besparingstraject en de impact, in nauw overleg met de syndicale organisaties.
Geen negatieve spiraal
Tegelijk waarschuwde de rector ervoor om als universiteit niet in een negatieve spiraal terecht te komen. “We mogen het grotere plaatje niet uit het oog verliezen”, klonk het. “De wereld rondom ons verandert razendsnel. Universiteiten, in Vlaanderen en ver daarbuiten, zullen zich de komende jaren moeten heruitvinden om onderwijs en onderzoek optimaal te laten floreren.”
Volgens Danckaert vergt dat moeilijke keuzes en het doorbreken van taboes, maar wees hij erop dat de VUB de voorbije jaren al belangrijke stappen zette. Sinds het begin van zijn rectoraat werd sterk ingezet op schaalvergroting, impact en wendbaarheid. Die schaalvergroting vertaalt zich volgens de rector in meer maatschappelijke impact, onder meer in domeinen zoals klimaatwetenschappen, gezondheidsonderzoek en AI.
Naast impact blijft wendbaarheid cruciaal, benadrukte Danckaert. “Ik zei het vier jaar geleden al: de VUB moet een wendbaar schip zijn dat ook in stormachtige tijden koers houdt. Die storm is vandaag alleen maar heviger geworden.”
In zijn toespraak uitte de rector ook een diepere bezorgdheid over het bredere maatschappelijke signaal dat de besparingen volgens hem uitstralen: “Wat mij misschien nog het meest raakt, is dat wat wij als universiteit altijd hebben willen zijn – een excellente plek voor ongebonden onderwijs en vrij onderzoek – niet langer een gedeelde en gedragen waarde lijkt in onze samenleving. Onze fundamenten als sociale en democratische instelling, als internationaal georiënteerde universiteit én als Nederlandstalige gemeenschap verankerd in onze meertalige hoofdstad staan onder druk. Door het quasi schrappen van middelen voor niet-Europese studenten, door besparingen op studiebeurzen en Brusselmiddelen die de democratisering ondermijnen, en door bijkomende besparingen op fundamenteel onderzoek. Dat roept een fundamentele vraag op: wat voor universiteiten wil Vlaanderen in de toekomst nog?”
Rectorverkiezingen in het voorjaar
Tot slot kondigde Jan Danckaert aan dat hij zich bij de rectorverkiezingen dit voorjaar opnieuw kandidaat zal stellen. “Het zijn moeilijke tijden, maar ik heb de voorbije tien jaar eerst als vicerector en vervolgens als rector de kennis, ervaring en de daadkracht opgebouwd om deze crisis mee te helpen bedwingen”, zei hij.
Volgens Danckaert is vier jaar te kort om een beleidsplan volledig te realiseren. “Er ligt nog veel werk op de plank,” verwees hij onder meer naar studievoortgang, het aantrekken van meer studenten in STEM- en gezondheidsrichtingen en verdere schaalvergroting in de organisatie van de universiteit.
“Ik geloof niet in een universiteit die louter de som is van haar opleidingen, onderzoeksgroepen en faculteiten,” besloot hij nog. “De toekomst vraagt een centrale, toekomstgerichte strategie die grenzen overstijgt, in het belang van onze studenten, onze onderzoekers en de samenleving. Ik wil mij blijven inzetten voor onze humanistische universiteit en haar waarden.”
