Kinderen van nu krijgen bijna twee keer zo vaak te maken met extreem brandbevorderend weer als hun grootouders

Uit een studie van de VUB blijkt dat jonge Europeanen in de loop van hun leven te maken zullen krijgen met jarenlange weersomstandigheden die branden in de hand werken naarmate het klimaat opwarmt, maar dat een snelle vermindering van de uitstoot hun blootstelling hieraan aanzienlijk zou kunnen verminderen.

Volgens een nieuwe studie, gepubliceerd in het tijdschrift Environmental Research Letters, zal een kind dat in 2025 in Europa wordt geboren, bij handhaving van het huidige klimaatbeleid meer dan drie extra jaren met extreme weersomstandigheden meemaken die branden in de hand werken, in vergelijking met iemand die in 1950 werd geboren. Dit komt neer op een toename van 84 % voor de baby’s van vandaag ten opzichte van hun grootouders. Het overgrote deel (86 %) van deze toename is toe te schrijven aan de klimaatverandering en niet aan de stijging van de levensverwachting.

De grootste stijgingen worden verwacht in het Middellandse Zeegebied. In deze regio, die nu al zwaar wordt getroffen door bosbranden, zullen mensen die in 2025 worden geboren naar verwachting tot 2,5 keer vaker worden blootgesteld aan extreme weersomstandigheden die branden in de hand werken dan mensen die in 1950 zijn geboren, wat neerkomt op meer dan vijf extra jaren met extreme weersomstandigheden s gedurende hun leven. Dit cijfer is gebaseerd op een scenario waarin de opwarming van de aarde tegen 2100 2,6 °C zou bedragen, volgens prognoses die uitgaan van het huidige klimaatbeleid.

Een snelle vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen zou de blootstelling aan weersomstandigheden die branden in de hand werken in alle regio’s kunnen verminderen, waardoor de blootstelling gedurende de gehele levensduur van mensen die in 2025 zijn geboren in Europa gemiddeld met 1,3 jaar zou afnemen, en met meer dan 2 jaar in de zwaarst getroffen regio’s in Zuid-Europa.

Weersomstandigheden die branden in de hand werken, vormen nu al een snel groeiend probleem in Europa. In 2025 hebben branden het grootste gebied ooit in Europa verwoest (meer dan een miljoen hectare), waarbij Spanje en Portugal het zwaarst werden getroffen. Dit jaar hebben de bosbranden al verwoestende gevolgen gehad in Frankrijk, Spanje en België, grotendeels als gevolg van de herhaalde hittegolven sinds het begin van de zomer, die volgens studies vrijwel onmogelijk zouden zijn geweest zonder de klimaatverandering.

Portugal is het Europese land waar de afgelopen decennia het grootste deel van het grondgebied is verbrand. In 2020, na verwoestende bosbranden en intense hittegolven, hebben zes jonge Portugezen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een klacht ingediend tegen de Europese landen omdat zij onvoldoende maatregelen zouden hebben genomen tegen de klimaatverandering. Uit deze studie blijkt dat:

Ook andere Europese landen zouden te maken krijgen met een sterke toename van de blootstelling gedurende het leven (zie het volledige persdossier voor meer details).

Onder „brandgevaarlijke weersomstandigheden“ worden warme, droge en winderige omstandigheden verstaan die het ontstaan van bosbranden bevorderen, de verspreiding ervan versnellen en het blussen ervan bemoeilijken. Door de klimaatverandering, die voornamelijk het gevolg is van de verbranding van fossiele brandstoffen, komen deze omstandigheden vaker voor en zijn ze ernstiger. Hierdoor breidt het brandrisico zich uit naar seizoenen en regio’s die tot nu toe zelden hieraan blootstonden, waardoor levens, woningen en de natuur worden bedreigd.

De studie wijst op een toenemende onrechtvaardigheid tussen generaties. Jongeren, die het minst hebben bijgedragen aan de historische uitstoot van broeikasgassen, zullen een onevenredig groot deel van de toekomstige brandrisico’s moeten dragen, terwijl zij tegelijkertijd een groot deel van de verantwoordelijkheid voor het terugdringen van de uitstoot op zich moeten nemen. Hoe sneller we de uitstoot vanaf nu terugdringen, hoe minder de jongere generaties aan deze risico’s zullen worden blootgesteld.

Rosa Pietroiusti, hoofdauteur van de studie en doctoraatsstudente aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), verklaarde:

„Onze resultaten tonen aan dat het niveau van brandrisico waarmee de kinderen van vandaag hun hele leven lang te maken zullen krijgen, fundamenteel verschilt van dat wat hun grootouders hebben meegemaakt. Een kind dat vandaag in Europa wordt geboren, zal meer jaren van zijn leven doorbrengen in extreme weersomstandigheden die brandgevaar in de hand werken, en deze last is bijzonder zwaar in het hele Middellandse Zeegebied. Jongeren hebben het minst bijgedragen aan de klimaatverandering, en toch zijn zij het die er het langst de gevolgen van zullen ondervinden. Daarom eisen door jongeren geleide bewegingen voor klimaatrechtvaardigheid en juridische initiatieven nu al van overheden en bedrijven dat zij ambitieuzere klimaatmaatregelen nemen, om de ergste gevolgen van de toekomstige klimaatrisico’s die hen te wachten staan, te voorkomen.”

Wim Thiery, hoofdauteur van de studie en professor aan de VUB, verklaarde:

„Wat bemoedigend is aan onze conclusies, is dat deze toekomst nog niet vastligt: ambitieuze verminderingen van de uitstoot van broeikasgassen vanaf nu kunnen het risico op bosbranden aanzienlijk verminderen en onze kinderen tegen het ergste beschermen. Nu de kosten van zonne- en windenergie dalen, is een snelle vermindering van het verbruik van fossiele brandstoffen volkomen haalbaar. Elke fractie van een graad opwarming die we voorkomen, vertaalt zich direct in een afname van weersomstandigheden die branden in de hand werken tijdens het leven van een kind, waardoor het de kans krijgt om een gelukkig en gezonder leven te leiden en toegang te krijgen tot onderwijs — wat betekent dat er minder levens op wrede wijze worden weggevaagd, minder huizen en dromen door de vlammen worden verwoest, en minder mensen getraumatiseerd raken door verwondingen en rouw. Het terugdringen van de uitstoot van fossiele brandstoffen in overeenstemming met het Akkoord van Parijs — in combinatie met investeringen in brandpreventie, rampenparaatheid en veerkrachtigere landschappen — is essentieel om jonge Europeanen te beschermen tegen een toekomst die wordt gekenmerkt door meedogenloze en potentieel dodelijke brandseizoenen.”

Een volledig persdossier is hier beschikbaar. Het bevat het persbericht in andere talen, het onderzoeksartikel, een bijlage met gedetailleerde nationale resultaten over het brandgevaar in relatieve en absolute termen, evenals de bijbehorende kaarten van de blootstelling gedurende de gehele levensduur voor elk land met betrekking tot het relatieve brandgevaar.

Contact

Koen Stein

Perscontact wetenschap & onderzoek

• koen.stein@vub.be
• +32 (0)471517909

• vub.be

koen