Hoe het premoderne zeerecht licht werpt op de moderne geopolitiek
VUB-onderzoeker Stefano Cattelan ontvangt de Premio Bartolo da Sassoferrato voor zijn boek over de geschiedenis van het zeerecht
BRUSSEL / SASSOFERRATO – Dr. Stefano Cattelan, postdoctoraal onderzoeker bij de onderzoeksgroep Contextual Research in Law (CORE) aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), heeft de Premio Bartolo da Sassoferrato per le scienze giuridiche e politico-sociali 2026 in de categorie Opera prima ontvangen . De prijs is een erkenning voor zijn eerste monografie, *Mare Clausum*, waarin hij de historische grondslagen van het internationaal zeerecht reconstrueert.
De wortels van moderne maritieme conflicten
Het bekroonde boek van dr. Cattelan, getiteld *Mare Clausum. The Formation of the Law of the Sea in Pre-Modern State Practice and Legal Doctrine (ca. 1350–1650), duikt in een cruciale periode waarin de regels voor onze oceanen vorm kregen. Hoewel het onderzoek zich richt op de late middeleeuwen en de vroegmoderne tijd, zijn de thema’s actueler dan ooit. De strijd om de controle over maritieme handelsroutes, exclusieve economische zones en soevereiniteit op zee vertoont directe parallellen met de huidige geopolitieke brandhaarden. Voorbeelden hiervan zijn de aanhoudende spanningen in de Zuid-Chinese Zee tussen China en de buurlanden, evenals recente crises en blokkades in de strategische Straat van Hormuz, die de kwetsbaarheid van mondiale maritieme knelpunten pijnlijk blootleggen.
Het werk van dr. Cattelan toont aan dat het debat over wie de zee bezit – of deze nu voor iedereen openstaat (mare liberum) of aan een specifieke staat toebehoort (mare clausum) – geen modern fenomeen is. Door te onderzoeken hoe kuststaten, koninkrijken en republieken in het verleden hun aanspraken op de zee rechtvaardigden, biedt het werk van Cattelan een historisch perspectief op hedendaagse geschillen over maritieme grenzen, vrijheid van scheepvaart en controle over strategische waterwegen. Door deze historische praktijken te ontrafelen, biedt dr. Cattelan onmisbare inzichten voor een beter begrip van hedendaagse juridische en politieke conflicten op de wereldzeeën.
Internationale erkenning voor VUB-onderzoek
Voor dr. Cattelan, die naast zijn postdoctorale functie aan de VUB ook als adjunct-professor aan de Brussels School of Governance werkzaam is, kwam de onderscheiding als een fantastische verrassing. Grote internationale prijzen zijn zeldzaam binnen de geesteswetenschappen en de rechtswetenschappen, wat deze onderscheiding uitzonderlijk bijzonder maakt voor de onderzoeksgroep onder leiding van professor Frederic Dhondt. Het bewijst dat fundamenteel rechtshistorisch onderzoek aan de Brusselse universiteit een cruciale rol speelt in het internationale academische debat en essentiële instrumenten biedt om huidige mondiale uitdagingen aan te pakken.
Over het boek: Mare Clausum: The Formation of the Law of the Sea in Pre-modern State Practice and Legal Doctrine (ca. 1350–1650) is uitgegeven door Martinus Nijhoff/Brill (2025) in de reeksen Legal History Library (deel 77) en Studies in the History of International Law (deel 28).
Over de prijs: De Premio Bartolo da Sassoferrato per le scienze giuridiche e politico-sociali is vernoemd naar Bartolus van Sassoferrato (1313–1357), een van de meest invloedrijke juristen in de Europese rechtsgeschiedenis. Zijn autoriteit werd later samengevat in de stelregel nemo bonus iurista nisi Bartolista: niemand is een goede jurist tenzij hij een aanhanger van Bartolus is. Dit verband is bijzonder betekenisvol omdat Bartolus tot de middeleeuwse juristen behoorde die zich afvroegen of, en in hoeverre, politieke jurisdictie zich vanaf de kust tot in zee kon uitstrekken. Onder de overige laureaten van 2026 bevinden zich vooraanstaande Italiaanse wetenschappers en voormalige ministers, wat het academische en institutionele prestige van de prijs nog eens extra onderstreept.
Contact: Dr. Stefano Cattelan, stefano.cattelan@vub.be
Koen Stein
