Digitale platformen hertekenen het stadsleven
VUB-onderzoekers bundelen internationale inzichten over macht, ongelijkheid en algoritmes in de stad
Van hoe we ons verplaatsen en winkelen tot welke plaatsen en mensen we ontmoeten: digitale platformen sturen steeds nadrukkelijker het dagelijkse leven in de stad. Die evolutie staat centraal in recent internationaal onderzoek rond ‘platform urbanism’, een onderzoeksdomein dat de impact van digitale platformen op stedelijke dynamieken kritisch onderzoekt.
Die inzichten zijn nu samengebracht in een nieuw academisch handboek, onder redactie van Prof. Annelien Smets (imec-SMIT, VUB) en Prof. Pieter Ballon, vicerector Onderzoek aan de VUB en internationaal expert in smart cities en platformisering. Het boek bundelt 24 hoofdstukken van academici uit de hele wereld, elk met diepgaande empirische cases die tonen hoe platformen ingrijpen op stedelijke ruimte, beleid en sociale relaties.
Centraal in het onderzoek staat de vraag wie controle krijgt over het stedelijk leven wanneer digitale platformen steeds vaker fungeren als onzichtbare bemiddelaars. Apps voor mobiliteit, bezorgdiensten, navigatie of huisvesting bepalen niet alleen hoe efficiënt een stad functioneert, maar ook wie zichtbaarheid krijgt, wie toegang heeft en wie uitgesloten dreigt te worden.
“Veel van die beslissingen worden genomen door grote technologiebedrijven die ver van de stad zelf opereren,” zegt Annelien Smets. “Dat roept fundamentele vragen op over democratische controle, stedelijk beleid en sociale rechtvaardigheid.”
Het boek bevat ook hoofdstukken door VUB-onderzoekers, wat de sterke expertise van de universiteit rond stedelijke digitalisering onderstreept. Zo analyseert onderzoek van onder meer Michaël Distelmans en Ilse Scheerlinck (Solvay Business School) de impact van platformen zoals Airbnb en taxi-apps op de Brusselse context, met bijzondere aandacht voor regelgeving, strategieën en stedelijke gevolgen. Andere bijdragen focussen onder andere op publiek-private samenwerkingen, data governance en nieuwe vormen van ongelijkheid die kunnen ontstaan door algoritmische systemen.
De Brusselse case maken het onderzoek bijzonder relevant voor Belgische en stedelijke media, en tonen hoe mondiale platformlogica’s zich concreet vertalen op lokaal niveau.
Het onderzoek sluit ook aan bij Smets’ eerdere werk rond de ‘stedelijke filterbubbel’: het idee dat algoritmes ons niet alleen online, maar ook fysiek in de stad kunnen sturen richting steeds dezelfde plaatsen, routes en activiteiten. Dat kan onbedoeld leiden tot minder diversiteit in ervaringen en ontmoetingen.
“De uitdaging is om digitale systemen zo te ontwerpen dat ze ons net uit die bubbel halen,” aldus Smets. “Zodat technologie de rijkdom en diversiteit van de stad versterkt in plaats van verengt.”
Hoewel het om een academisch handboek gaat, mikt het expliciet op een breder publiek van beleidsmakers, stadsplanners, onderzoekers en maatschappelijke organisaties. Het wil handvatten bieden om stedelijke platformisering beter te begrijpen én kritisch te bestuderen. De publicatie kadert in de bredere VUB-focus op urban engagement, digitale transformatie en maatschappelijke impact.
Referentie:
Contact:
Prof. Dr. Annelien Smets: annelien.smets@vub.be
